ΜΟΝΕΜΒΑΣΙΑ, ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ

ΔΡ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΊΝΟΣ ΣΠ. ΜΈΝΤΗΣ

Πανεπιστημιακός

Δρ. Μέντης Κων/νος, (2008). «Μονεμβάσια, διεθνές εμπορικό κέντρο διαχρονικά», στο: Οικονομικές δραστηριότητες, Κοινωνιολογικές εξελίξεις και Πολιτισμική Ναυτική Ιστορία του Ελληνικού Πολιτισμού της Ν. Πελοποννήσου- Οικονομική και Πολιτισμική Κοινωνιολογία, Εκδόσεις Σμιγοπέλαγου, Πειραιάς, σελ. 48-58

3.1. ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Η

ΜΟΝΕΜΒΑΣΙΑ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ

Βενετσιάνοι, Ρωμιοί, Τούρκοι στο διάβα των
αιώνων έχουν αφήσει αρχιτεκτονικά απομεινάρια του
πολιτισμού τους αλλά και τη σφραγίδα της μέριμνας
για ένα χώρο που ακατάπαυστα θα σήμαινε γι αυτούς
αύξηση του γοήτρου, πύργο ελέγχου, τόσο για τα
πεδινά ελλαδικά χώματα όσο και για την εποπτεία
των Μεσογειακών υδάτων. Έτσι, κατά καιρούς,
εκκλησιαστικά συμφέροντα, στρατιωτικοπολιτικά και
εμπορικά μετατρέπουν τη Μονεμβάσια σε
Μαλβουαζί, Μαλβάζια ή Μενεξέ Καλεσί με την
ταχύτητα που επισύρει ένας τόπος αμείωτου ενδιαφέ-
ροντος.

3.1.1. ΜΙΝΩΑ ΑΚΡΑ
Η Πόλη του Μίνωα
Πολλές ερμηνείες υπάρχουν για τη λέξη Μινώα. Ο
Κούρτιος υποστηρίζει ότι συγγενεύει προς το μόνος,
άλλοι προς το λατινικό mons, που σημαίνει όρος και
μερικοί λέγουν ότι το Μινώα ή Μινούα σημαίνει
οχυρό τοπίο (φρούριο). Πολλοί αποδίδουν τη λέξη
"Μινώα" στη σχέση με τον κραταιό βασιλιά της
Κρήτης, Μίνωα, ενώ ο Διόδωρος Σικελιώτης
αναφέρει ότι οι Κρήτες κατείχαν λιμάνια που
καλούνταν "Μινώαι".

Η τελευταία εκδοχή φαίνεται να είναι επικρατέστερη
για την περιοχή της Μονεμβάσιας.
Εξάλλου, έντονη υπήρξε η παρουσία των
Μινωιτών στη Ν.Α Πελοπόννησο και τα νησιά της,
όπως αποδεικνύει ο λαμπρός πολιτισμός της
Ελαφονήσου (τότε χερσόνησος) στο Παυλοπέτρι και
το μοναδικό εκτός Κρήτης ασύλητο Μινωικό Ιερό
κορυφής στον Άγιο Γεώργιο Κυθήρων (στο Βουνό),
που απεκάλυψε με τις σημαντικές ανασκαφές του το
1994 ο αρχαιολόγος κος Γ. Σακελλαράκης.

Η πιθανή θέση της πόλης του Μίνωα, ήταν στην Β.Α
πλευρά, κοντά στο σημερινό φάρο του βράχου της
Μονεμβασιάς. Ο Στ. Σ. Λυκούδης αναφέρει τα εξής:
«επί της θέσεως Λειψωνάς, βορείως της πόλεως, είναι
η αρχαία Μινώα».

Στο σημείο αυτό, οι Άγγλοι
αρχαιολόγοι, Σίμπσον, Ουωτερχάους και Ουέις
εντόπισαν υπολειμματικές λίθινες κατασκευές οι
οποίες όμως αργότερα χρησιμοποιήθηκαν στην
κατασκευή των κτιρίων της πόλης.

Η Μινώα Άκρα ήκμασε το 1700-1600 π.Χ.

Η Μινώα Άκρα, που φαίνεται να ήκμασε το 1700-
1600 π.Χ., παρήκμασε πριν το 1450 π.χ., όταν η
Κρήτη, απεσύρθη από τον νοτιότερο και αρχαιότερο
σταθμό της στην Ελλάδα. Δεν αποκλείεται η εξα-
φάνισή της να συνδέεται με τα αίτια που προκάλεσαν
τη βύθιση και καταστρoφή του σημαντικού
προϊστορικού οικισμού της Ελαφονήσου, στο
Παυλοπέτρι, πριν το 1500 π.Χ.

3.1.2. ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (1600-1100 Π.Χ.)
Αποτελεί μια από τις λαμπρότερες εποχές του
Πελοποννησιακού αλλά και Ελληνικού Πολιτισμού.
Δημιουργείται οργανωμένη κοινωνική πολιτική,
οικονομική και θρησκευτική ζωή, αναπτύσσεται η
οικιστική αρχιτεκτονική, ανθεί το εμπόριο και
αναπτύσσονται οι τάξεις των βιοτεχνών,
καθιερώνονται ψυχαγωγικά παιχνίδια, αθλοπαιδιές,
χορευτικές επιδείξεις και εξελίσσεται η τεχνική της
μεταλλοτεχνίας.
Η περίοδος αυτή αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές
εποχές για την ιστορική περιοχή της Μονεμβάσιας, με
την ύπαρξη σπουδαίου μυκηναϊκού κέντρου, με
τοπική παραγωγή κεραμικής, με εμπορική σύνδεση
της περιοχής με τον υπόλοιπο μυκηναϊκό κόσμο κ.ά.

...

Ο ΧΡΥΣΟΥΣ ΑΙΩΝΑΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ
( 13ος –14ος αιώνας)

Την περίοδο της αυτοκρατορίας των Ανδρόνικων
Παλαιολόγων Β' και Γ' (1282-1341), η Μονεμβάσια
έφθασε στον κολοφώνα της δόξας της και παρουσίασε
εκπληκτική κοινωνική, πνευματική και οικονομική
ανάπτυξη.

ΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ - ΤΟ ΠΕΡΙΩΝΥΜΟ ΑΣΤΥ
Την περίοδο αυτή, η Μονεμβάσια γνώρισε τέτοια
ανιστόρητα μεγαλεία, ώστε στους χρυσόβουλους
αυτοκρατορικούς λόγους να αποκαλείται "περιώνυμο
άστυ". Είναι χαρακτηριστικό να αναφέρουμε ότι την
περίοδο αυτή στο στενό χώρο της Μονεμβάσιας,
υπήρχαν 8.000 κατοικίες και 40 εκκλησίες που για να
χωρέσουν υιοθετήθηκαν οι θολωτές καμάρες και οι
δρομικές...

ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ
Η Ελένη Βουραζέλη αναφέρει ότι η Μονεμβάσια
"απέβη οικονομικό έρεισμα του Βυζαντίου".
Τα αυτοκρατορικά προνόμια είχαν καταστήσει τη
Μονεμβάσια ένα εμπορικό αστικό κέντρο με
εκπληκτική ευδαιμονία.
Οι εμποροναυτικές οικογένειες των παλιών
καραβοκυραίων απέκτησαν μεγάλη οικονομική
επιφάνεια και είχαν εμπορικές διασυνδέσεις με τα
μεγαλύτερα εμπορικά κέντρα της εποχής τους.

"Ερρεεν ό χρυσός και ό άργυρος είς τό πολύβοο
παζάρι της Μονεμβασίας..."

Έτσι περιγράφει ο Μιχ. Μητσάκης το περίφημο
παζάρι της Μονεμβάσιας που συγκέντρωνε το
ενδιαφέρον των πιο γνωστών εμπόρων της εποχής
εκείνης, καθώς τα πολύτρεχα και πολύβουα πελαγίσια
κύματα τους οδηγούσαν προς τη "Βενετία της
Ανατολής".

'Έυεμπορώτατον" άστυ η Μονεμβασιά

'Έυεμπορώτατον" αποκαλεί το άστυ ο Ανδρόνικος στο
Χρυσόβουλο λόγο του
«Βενετία της Ανατολής»
Η Κάτω πόλη είχε λάβει τη μεγάλη της
ανάπτυξη στην εποχή της αυτοκρατορίας των
Ανδρόνικων, γι' αυτό και μόνο μερικές
εκκλησίες πρόσθεσαν σ' αυτήν.
Οι Βενετοί, θαυμάζοντας την επιβλητική θέση
της Μονεμβάσιας στην Ανατολική Μεσόγειο,
θέλησαν να την καταστήσουν «Βενετία της
Ανατολής» γι' αυτό και επιτέλεσαν σπουδαία
έργα ιδιαίτερα στην Πάνω Πόλη, στο Γουλά.

...

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ
ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ
Τα πληρώματα του αυτοκράτορα Μιχαήλ Η'
αποτελούνταν από Μονεμβασιώτες και οι εμπορικές
παροικίες της Μονεμβασιάς είχαν απλωθεί σ'
ολόκληρη την αυτοκρατορία.
Η στρατηγική της θέση, η ναυτική ικανότητα των
κατοίκων της και τα αυτοκρατορικά προνόμια
κατέστησαν τη Μονεμβάσια την πιο αναπτυγμένη
πόλη του Βυζαντίου στο Αιγαίο.
Ο μονεμβασίτικος εμπορικός στόλος σύχναζε σ'
όλα τα λιμάνια του Εύξεινου Πόντου, της Κριμαίας,
της Μακεδονίας, της Θράκης, της Κρήτης κ.α.

...